Bir Arzu Nesnesi Olarak Meme

İnsan türünün filogenetik gelişiminde iki ayak üzerinde durmak, erkek cinsel organlarını “meydana çıkarırken”, kadın cinsel/genital organlarını, kendisinin ve ötekinin görüş alanından uzaklaştırmıştır. Ancak cepheden ve profilden göze görünmesiyle memeler, yeni pozisyonda, kadın kimliğinin öne çıkan unsuru olmuştur. Bu öne çıkış, yalnızca görünürlük veya erkek arzusunun “Şehvet topları” olarak değil, bebeğin arzusunun “süt çeşmesi” veya dini ideolojinin “cehennem kapısı” olarak da memenin farklı arzuların nesnesi olmasıyla ilişkilidir.

Bebeğin ağzının, erkeğin elinin, devletin ve kültürün bakışının, bir arzu nesnesi olarak memeye yönelişi ve memenin tarihsel süreç içindeki sembolizasyonu, kadına atfedilen anlam diyalektiğinin tarihçesi ile koşuttur.

Bu sunumda, hep bir ötekinin arzu nesnesi olmuş memenin, tarihsel süreç içinde sembolize edilme dinamikleri, ağırlıklı olarak psikanalitik kuram çerçevesinde, resim, heykel gibi görsel sanat ürünlerinde sembolize ediliş biçimleriyle ele alınacaktır.

Cem Kaptanoğlu, 1983 yılında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Psikiyatri uzmanı olduğu 1992 yılından, “Bu suça ortak olmayacağız” başlıklı barış çağrısını imzaladığı için 686 numaralı KHK ile üniversiteden ihraç edildiği 2017 yılına kadar öğretim üyesi olarak çalıştı. Genel psikiyatri, ruhsal travma, siyasal psikoloji, psikodinamik psikoterapiler ve kültür-psikanaliz alanlarında çalışmaları var. Türkiye Psikiyatri Derneği Destekleyici Psikoterapi Çalışma Birimi koordinatörü ve Türkiye İnsan Hakları Vakfı kurucu üyesi.